Ethereum kurucusu Buterin’den ses getiren L2 çıkışı: “Anlamını yitirdi”

Ethereum’un kurucu ortağı Vitalik Buterin, X hesabından yaptığı paylaşımda, L2’ler için ortaya konan orijinal vizyonun artık anlamsız hale geldiğini savundu.

Bilindiği üzere L2’ler, Ethereum’un ilk günlerinden beri teorik olarak gündemde olsa da pratikte benimsenmeleri 2018–2020 döneminde yaşanan ölçeklenme krizinin ardından hız kazandı. Özellikle DeFi’ın yükselişiyle birlikte Ethereum ağının sınırlı işlem kapasitesi ve yüksek işlem ücretleri, L2 çözümlerini zorunlu hâle getirdi. Bu süreçte L2’ler, Ethereum ekosisteminde saniyede binlerce işlem kapasitesi sunma vaadiyle ortaya çıktı.

Bugün ise Buterin, L2’lerin Ethereum’daki bu rollerinin sona erdiği görüşünde. Ethereum’un kurucu ismi, bunu iki gerekçeye dayandırıyor:

• L2’lerin tam anlamıyla merkeziyetsiz hale geldikleri Stage 2’ye geçişlerinin beklenenden çok daha yavaş ve zor olması,
• L1’in halihazırda kendisinin ölçeklenmesi, ücretlerin çok düşmesi ve gas limitlerinin 2026’da ciddi biçimde artacağının öngörülmesi.

Yeni bir yola ihtiyaç olduğunu öne süren Buterin, L2’lerin ölçekleme dışında farklı bir değer önerisi belirlemesi gerektiğini vurguladı. Buterin’in bunun için verdiği örnekler arasında şunlar yer alıyor:

• Gizlilik etrafında uzmanlaşmış ‘non‑EVM’ özellikler/VM’ler
• Belirli uygulamalara göre verimlilik optimizasyonu
• L1 büyüse bile yetmeyecek aşırı ölçek hedefleri
• Finans dışı kullanım alanları (sosyal, kimlik, yapay zekâ gibi) için farklı tasarım tercihleri
• Ultra düşük gecikme ve özel sequencing (sıralama) özellikleri
• Yerleşik oracle’lar, merkeziyetsiz uyuşmazlık çözümü vb.

The Block‘a göre, bugüne kadar onlarca L2 hayata geçirilirken çok azı Stage 1 seviyesine ulaşabildi. Buterin, bu durumu geçmişte sıkça eleştirirken Coinbase tarafından 2023’te piyasaya sürülen L2 ağı Base, Stage 1’e ilerleyen nadir örneklerden biri oldu.

L2’lerin merkeziyetsizleşmesinin gecikmesinde kurumsal çıkarların yanı sıra teknik zorluklar ve regülasyon kaygılarının da etkili olduğu görülüyor. Buterin, “En az bir projenin, yalnızca ZK-EVM güvenliğiyle ilgili teknik nedenler yüzünden değil, müşterilerinin regülasyon gereksinimleri nihai kontrolü zorunlu kıldığı için Stage 1’in ötesine geçmek istemeyebileceğini açıkça söylediğini gördüm.” diyor.

Buterin, L2 konseptinden tamamen vazgeçmiş değil. Aksine, L2’lerin neyin peşinden koşması gerektiğine dair bakış açısını genişlettiğini ifade ediyor.